همه چیز درباره شیر خشک!

همه پستان‌داران براي تغذيه نوزادان خود شير توليد مي‌کنند، انسان نيز براي حداقل 400 هزار سال نوزادان خود را به وسيله شير خود تغذيه کرده است.  براي قرن‌ها، زماني‌که بانوان نمي‌توانستند نوزادشان را شيردهي کنند، خانم شيرده ديگري اين کار را به عهده مي‌گرفت (دايه). فقط در 60 سال اخير يا کمي بيشتر است که اين غريزه خود را رها کرده‌ايم و به جاي آن فرهنگ تغذيه با شيشه شير رواج يافته است برخي مادران اين تصور را دارند که شير خشک اگر از شير مادر بهتر نباشد، به خوبي آن است.

 

 

بهتر است بدانيد؛ هدف از توليد شير خشک با آنچه امروزه مورد استفاده قرار مي‌گيرد، بسيار متفاوت بوده است. در اواخر سال 1800 اين شير به خاطر تامين مواد ضروري براي کودکانِ سرراهي و ايتام توليد شد. آنها سرپرستي نداشتندو بدون تغذيه با شير جايگزين از بين مي‌رفتند. در چنين شرايطي، شير خشک نجات‌بخش بود.

اما همان‌طوري‌ که زمان گذشت و موضوع عمومي تغذيه انسان و شيردهي نوزادان علمي‌تر شد، جايگزين مصنوعيِ شير مادر به عنوان پيشرفتِ تکنولوژيکي به عموم مردم فروخته شد.

خانم “مري اسمال” مشاور شيردهي پستاني با سابقه 28 ساله از مرکز ملي زايمان استراليا مي‌گويد: اگر کسي سوال کند،”کدام شير خشک را بايد استفاده کنم؟” يا”کدام شير نزديک‌تر به شير مادر است؟” پاسخ ما اين است”هيچکس نمي‌داند”. زيرامنابع علمي در اين باره موجود نيست.فقط سازندگان مي‌دانند که محصولاتشان حاويِ چه موادي است. امکان دارد آنان ترکيب سالم خاصي را تبليغ کنند، مثل اليگوساکاريد، اسيدهاي چرب با زنجيره طولاني يا بتاکاروتين، اما آنها هرگز به شما نخواهند گفت که محصول اصلي از چه ساخته شده است.

البته همه چیز درباره شیر خشک! حاويِ مواد معيني است که از گذشته مورد استفاده قرار مي گرفت، البته اين مواد جزء ترکيبات اصلي است. اما تا به امروز، در واقع فرمول معيني براي شير خشک وجود ندارد. در حقيقت، توليد شير خشک کودکان از همان روزهاي اوليه روند آزمون و خطا بوده است.

اگر فرض مي‌کنيم، شير خشک از ترکيبات مناسبي برخوردار است، ولي براي سازندگان آن، ايجاد شفافيت الزامي نيست. براي مثال، آنها مجبور نيستند که ترکيبات خاص هر محصول توليدي را ثبت کنند.

اکثر شير خشک‌هاي تجاري بر پايه شير گاو است. اما پيش از اين‌که نوزاد بتواند شير گاو را به شکل شير خشک بنوشد، اين شير بايد به شدت اصلاح شود. معمولاً بايد با اضافه کردن شکر، ترکيبات پروتئيني و مواد معدني کاهش و ترکيبات کربوهيدارتي افزايش يابد.چربي شير بايد از آن گرفته شود، زيرا به سادگي از طريق بدن انسان جذب نمي‌شود، به ويژه براي شخصي که سيستم گوارشي نا بالغ دارد، بنابراين بايد با چربي‌هاي سبزيجات، حيوانات يا مواد معدني جايگزين شود.

ويتامين‌ها و مواد معدنيِ مختلف به آن اضافه مي‌شود، اما هميشه هضم اين مواد آسان نيست (يعني اين ادعا ‌که شير خشک” از نظر تغذيه‌اي کامل” است حقيقت دارد، اما فقط با اضافه کردن خام‌ترين حالت ويتامين‌ها و مواد معدني به محصولي که از نظر تغذيه‌اي پَست‌تر است).

بسياري از شير خشک‌ها به شدت شيرين شده‌اند، در حالي‌که اکثر شيرخشک‌هاي نوزادان حاوي شکر به شکل ساکاروز نيست، بلکه شکر آنها شامل ميزان زيادي از انواع ديگر شکر است، مثل لاکتوز (قند شير)، فروکتوز (قند ميوه‌)، گلوکز (همچنين با نام دکستروز شناخته مي شود يعني شکري ساده که در گياهان يافت مي‌شود) و مالتودکستروز (شکر مالت {جو سبزشده خشک}). به همين علت است که اين محصولات هنوز به عنوان”بدون ساکاروز” تبليغ مي شوند.

همچنين امکان دارد طي مراحل توليد، ناخواسته آلوده‌کننده‌هايي واردشيرخشک شود.

مواد خطرناک موجود در شیرخشک:

باکتري‌هاي سالمونلا و آفلاتوکسين (عامل سرطان کبد)، سموم خطرناک، سرطان‌زاها، موتاژنينک (عامل اختلالات ژنتيکي ارثي)، مواد آسيب زننده به سيستم ايمني (توليد شده از طريق گونه‌هايي از قارچ آسپرگيلوس). در ضمن شيرخشک حاويِ آنتروباکتر ساکازاکي (علت بيماري‌هاي گوارشي) است يعني پاتوژن (عامل بيماري‌زا) منتقل شونده از طريق غذايي که مي‌تواند باعث عفونت خوني (عفونت کلافه کننده از طريق باکتري‌ها در جريان خون)، مننژيت (التهاب لايه‌هاي مغز)، عفونت و التهاب شديد روده‌هاي بزرگ و کوچک در نوزادان شود.

شير خشک‌هاي سويا به علت ميزان بسيار زياد استروژن گياهي(يعني فيتواستروژني) که دارند، بسيار نگران‌کننده هستند. در واقع، تمرکز فيتواستروژن در خون نوزاداني که شير خشک سويا مي‌نوشند، مي‌تواند به ميزان 13000 تا 22000 بيشتر از تمرکز استروژن طبيعي باشد. ميزان بيش از حد معمولِ استروژن در بدن مي‌تواند سرطان‌زا باشد.

آیا شیر خشک نوزاد را با خطر روبرو میکند؟

براي سال‌ها، اين طور به نظر مي رسيد که بروز بيماري و مرگ در کودکان بيشتر منحصر به نوزاداني است که در کشورهاي در حال توسعه زندگي مي کنند که در آن کشورها گاهي آب پاکيزه براي مخلوط کردن شيرخشک در دسترس عموم نيست و مادران فقير براي زياد کردن شير مجبورند آنرا با آب بيشتر حل کنند، بنابراين نوزادان با خطر بيماري‌هاي مسري با آب مثل اسهال و وبا و نيز محروميت غذايي روبرو هستند. اما تحقيقات جديد نشان مي‌دهد که برخلاف اعتقاد پيشين، نوزادان در جوامع مرفه نيز در اثر تغذيه زودهنگام با چنين غذايي دچار بيماري‌مي‌شوند.

به اين علت که شيرخشک از نظر تغذيه‌اي کامل نيست، زيرا حاوي ترکيبات تقويت کننده سيستم ايمني (که در شيرمادر به صورت معمول وجود دارد)،نيست. از آنجايي که نوزاد شيرخوار در حال رشد نيازهاي تغذيه‌اي گسترده دارد، شير خشک اين الزامات را برآورده نمي‌کند. تاثيرات نوشيدن دائمي شير خشک در نخستين روزهاي زندگي نوزاد مي‌ تواند در کوتاه و دراز مدت بسيار مخرب باشد.

منبع: UK’s Ecologist Magazine